AA Tekstgrootte
Visie op Flevoland

Wordt alles anders?

19 april 2016

Vanaf het eerste begin heeft technologie maatschappelijke omwentelingen met zich meegebracht. Denk maar eens aan de gevolgen van de eerste industriële revolutie en de landbouwmechanisatie op het gebied van economie, werken en wonen. Meer recent zijn de maatschappelijke veranderingen die de computer en industriële robots ons hebben gebracht. Internationaal wordt inmiddels gesproken over de vooravond van de 4e industriële revolutie. Dit betekent dat ons nog belangrijke economische en maatschappelijke omwentelingen te wachten staan.

Het is natuurlijk uitermate interessant om te weten wat er op ons afkomt zodat we er rekening mee kunnen houden en er waar nodig op in kunnen spelen. Jammer genoeg werkt het niet zo. We zijn – gelukkig - nog steeds niet in staat in de toekomst te kijken.

In januari van dit jaar was de 4e industriële revolutie  het hoofdonderwerp van het World Economic Forum in Davos. Hier is geconstateerd, dat de 4e industriële revolutie in essentie niet gaat over nieuwe basistechnologie, maar voortbouwt op de 3e revolutie van computers en robots. De laatste ontwikkeling is dat technologieën samensmelten waardoor grenzen tussen fysieke, digitale en biologische gebieden vervagen.

De verwachting is dat de ontwikkeling van de 4e industriële revolutie exponentieel gaat verlopen en grote gevolgen heeft voor productiesystemen, management en ook overheidsbestuur. De snelheid waarmee veranderingen zich  zullen gaan voordoen en de onvoorspelbaarheid, betekent dat overheden zich moeten instellen op een continue aanpassen van beleid en regels en daarin flexibel kunnen schakelen. Dit vereist niet alleen een open denkhouding maar ook een samenwerking met de samenleving in brede zin.

Hoewel de toekomst niet te voorspellen is, kan wel op basis van de beschikbare informatie indicatief worden aangegeven op welke gebieden veranderingen door technologie verwacht kunnen worden.

Economie en werkgelegenheid

Met name door een verdere automatisering en robotisering zal het werk in de toekomst niet meer zijn zoals nu. Waarschijnlijk zal een deel wegvallen bijv. in de maakindustrie door 3D-printing en een deel worden overgenomen door robots, slimme apparaten of slimme software. De vraag is of door de nieuwe technologie werkgelegenheid verloren gaat,  of dat net als bij de voorgaande industriële revoluties de nieuwe technologie ook weer nieuwe banen creëert in nieuwe omgevingen. De toekomst zal dit moeten uitwijzen.

Voor meer informatie wordt verwezen naar:


De verkenning van de Wetenschappelijk Raad voor het regeringsbeleid (WRR) van dec. 2015. In deze verkenning gaan technologiedeskundigen, economen en andere wetenschappers in op de vraag wat de betekenis van robotisering en digitalisering zal zijn voor de toekomst van werk:

Vrije tijd en recreatie

Mogelijk (nog) meer vrije tijd in de toekomst door veranderingen in de werkgelegenheid, maar ook nieuwe manieren om dit in te vullen. Virtual Reality is bijvoorbeeld momenteel sterk in opkomst en biedt nieuwe mogelijkheden voor vrije tijdbesteding en recreatie. Wellicht is mogelijk om straks virtueel de Oostvaarderplassen te ontdekken en te ervaren in de eigen huiskamer ongeacht waar deze zich op aarde bevindt.

Mobiliteit

Met name de zelfrijdende auto die nu nog in de testfase is, kan een groot effect hebben op de wijze waarop wij ons verplaatsen, de infrastructuur die hiervoor nodig is en mogelijk de inrichting van onze leefomgeving. In de meest vergaande vorm zijn voertuigen volledig zelfrijdend, op afroep voor iedereen beschikbaar (geen parkeerplaats voor de deur meer nodig, geen traditioneel rijbewijs, geen OV) en communiceren ze onderling waardoor de capaciteit van wegen toeneemt en de inrichting (borden etc.) afneemt.

Landbouw

Ook de technologie in de landbouw staat niet stil. Voor de komende jaren is de verwachting dat techniek (sensoren, robotica, drones) leidt tot meer precisielandbouw en een hogere productie tegen lagere emissies. Een ander aspect van de technologie is de mogelijkheid om meer te meten en de data om te zetten naar kennis en informatie en deze vervolgens te delen.

Zorg en gezondheid

Robots in de zorg zijn volop in ontwikkeling en in toenemende mate aanwezig. Het gaat daarbij niet alleen om aaibare robots voor dementerende ouderen, maar ook om robots die helpen met tillen of controleren of medicijnen zijn ingenomen.

In de toekomst is het goed mogelijk dat de robots het mogelijk maken dat mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen en dat de thuiszorg zoals wij deze nu kennen er ingrijpend ander uitziet.

Naast robots zijn er meer technologische ontwikkelingen die grote veranderingen te weeg kunnen brengen zoals bijvoorbeeld sensortechnologie bij diabetes of mensen met een lichamelijke beperking. Wellicht is de rolstoel in de toekomst overbodig en bestaat het vraagstuk van rolstoeltoegankelijkheid niet meer.

Om terug te komen op de vraag in de titel ‘Wordt alles anders?’, op veel terreinen zal er van alles veranderen. Een eerste inkijk daarin is hierboven gegeven. Dit zijn handvaten om na te denken over hoe hierop te anticiperen, maar niet alles zal veranderen, het eeuwenoud gezegde ‘De toekomst zal het uitwijzen’ geldt nog steeds.

Reageren zonder in te loggen? Schrijf je reactie, vul je naam en e-mailadres in en vink ‘Ik reageer liever als gast’ aan.