AA Tekstgrootte
Visie op Flevoland

Volhouden loont

30 januari 2017

Op de eerste Atelierdag hadden we het over bestaande koop- en huurwoningen en op de tweede dag waren de huizen van de toekomst aan de buurt. Geen futuristische toekomstbeelden. Maar de simpele vraag: als we willen dat alle gebouwen in Flevoland energieneutraal worden, moeten de huizen die vandaag en morgen gebouwd worden dat ook al niet zijn? En hoe doen we dat dan?

Joost Bruijn van de gemeente Heerhugowaard en Erwin Lindeijer van Almere kwamen hun ervaringen delen over hoe hun gemeenten omgaan met het bouwen van energiezuinige/-neutrale woningen. Er zit nog behoorlijk wat ruimte tussen wat gemeenten aan huizen willen bouwen en waar bouwers zich wettelijk aan moeten houden. Een energieneutraal huis is namelijk op dit moment nog geen wettelijke verplichting. De gemeente Heerhugowaard had eind jaren ’80 al plannen voor een energie- en CO2-neutrale wijk, die uiteindelijk ook gerealiseerd is. De Stad van de Zon, de grootste wijk in zijn soort ter wereld. Zonnepanelen en windmolens voorzien 2700 woningen van stroom. Belangrijkste leerpunten waren dat alle partijen een langdurige betrokkenheid moeten hebben. Dat geldt ook voor de politiek. Je moet je ambities flexibel vaststellen, want de ontwikkelingen gaan zo snel dat je je moet kunnen aanpassen. Bouw in kleine clusters, zodat je makkelijk kunt leren van problemen. En misschien wel het belangrijkste: de kopers van de woningen vonden het belangrijker dat ze een mooi, niet te duur huis kochten. De duurzaamheid van het huis kwam daarna pas.

De markt bepaalt

Erwin Lindeijer van Almere vertelde over de wijk Nobelhorst. De opzet was een energie-onafhankelijke wijk. Die opzet is helaas niet geslaagd. Maar het was wel een leerzame ervaring. Zo was Almere tegelijkertijd in een aantal andere wijken aan het bouwen. Daar werden nog ‘gewone’ huizen gebouwd. Dan ben je dus met jezelf aan het concurreren. Want waarom zou iemand die graag in Almere wil wonen meer betalen voor een zuiniger woning, als het ergens anders in de stad goedkoper wonen is in een ‘gewoon’ huis? En zou die concurrentie ook tussen verschillende steden/gemeenten kunnen bestaan? Dus je moet het eigenlijk allemaal tegelijk op dezelfde manier doen, anders werkt het niet.

Buitenshuis

Een energieneutraal huis stelt ook andere eisen aan de inrichting van de wijk, zowel boven als onder de grond. Om dat toe te lichten, gaf Baerte de Brey van netbeheerder Stedin een presentatie over de Utrechtse wijk Lombok. Daar wekken ze zelf energie op en dit slaan ze op in de accu’s van elektrische auto’s. Want als we naar meer lokale opwekking gaan, dan moet vraag en aanbod ook beter op elkaar aansluiten. Het nachtmerrie-scenario van De Brey is dan ook dat we allemaal om 6 uur thuiskomen, de elektrische auto aan de lader leggen, de lampen, verwarming en kookplaat aandoen en dat het hele net eruit klapt. Door de accu’s van onze toekomstige auto’s slim in te zetten, kan dit voorkomen worden. Maar dat is nog een enorme puzzel, omdat alle fabrikanten nog eigen systemen gebruiken. Gelukkig is Nederland gidsland op dit gebied en worden Nederlandse vindingen op dit gebied tot standaard verheven in de wereld. Ook hier valt letterlijk een wereld te winnen.

Bedrijven

De middag werd besteed aan wat bedrijven kunnen doen voor de energietransitie. Daarbij werd niet alleen gekeken naar de huisvesting, maar ook aan besparingen bij het productieproces. Voor de meeste bedrijven is de energierekening maar 1 tot 2 procent van de totale kosten. Lubbert Schenk van de Urker visverwerker NorthSeaFood nam ons mee in de stappen die hij in zijn bedrijf had genomen om energie te besparen. Zo verving hij koelinstallaties door zuiniger modellen, kreeg hij led-verlichting en kwamen er zonnepanelen op het dak. Voor dat laatste had hij een lening nodig, die hij bij de bank niet kon krijgen. Het investeringsfonds De-on hielp daarbij. Schenk liet duidelijk merken dat hij deze maatregelen niet getroffen had uit liefde voor de natuur, maar vanwege het economisch rendement en de positieve uitstraling die het heeft op zijn klanten. Als het niet rendabel was geweest, had hij het nooit gedaan.

Richtlijnen en advies

Er zijn inmiddels richtlijnen bepaald voor het energieverbruik van bedrijven en het is aan de Omgevingsdienst de taak om bedrijven te controleren of zij aan deze richtlijnen voldoen. Tegelijkertijd kan de OFGV bedrijven er ook op wijzen dat er binnen het bedrijf nog veel meer te besparen valt. Maar over hoe ze dat dan zouden moeten aanpakken, daar geven ze geen advies over, zegt Jeroen Horst. Zeker bij de productieprocessen weten de bedrijven zelf veel beter uit te vinden waar besparing mogelijk is. Die kennis ontbreekt simpelweg bij de Omgevingsdienst. Wel doen medewerkers al steeds meer kennis op. Maar het initiatief moet bij de bedrijven liggen. Dat ze daarbij wel een handje kunnen gebruiken, ondervindt Martijn van der Pouw van investeringsfonds De-on. Door actief bij bedrijven langs te gaan en te kijken waar De-on door middel van leningen kan helpen, wijzen zij steeds meer Flevolandse bedrijven op de mogelijkheden die er voor hen zijn op het gebied van duurzame energie. Er valt volgens Van der Pouw veel te winnen door projecten op te zetten die meerdere bedrijven ondersteunen. Hierdoor ontstaat meer draagkracht en zekerheid, die dan bijvoorbeeld banken weer vertrouwen geeft om ook mee te financieren.

Goede bedoelingen

Dat er nog heel veel  te regelen is en dat samenwerking tot betere resultaten leidt, blijkt wel uit het verhaal van Michael Boddeke van Ecofactorij. Dit is een industrieterrein in Apeldoorn dat duurzaam ontwikkeld wordt. Zijn verhaal beschrijft een proces van vallen en opstaan, waarin goede bedoelingen eindigden in keiharde economische waarheden. En toch is de Ecofactorij een succesverhaal, dat veel aandacht krijgt uit binnen- en buitenland. Vooral omdat er een aantal trekkers is dat stug volhoudt. Zonder die volharding was het project een grote mislukking geworden. Het verhaal van Boddeke onderstreept het belang van pionieren om de weg vrij te maken voor de rest. Iemand moet in alle mogelijke valkuilen lopen, zodat de rest ongeschonden de toekomst tegemoet kan.

Deze week zijn er nog twee Atelierdagen, bekijk de agenda.

Presentaties

Reageren zonder in te loggen? Schrijf je reactie, vul je naam en e-mailadres in en vink ‘Ik reageer liever als gast’ aan.