AA Tekstgrootte
Visie op Flevoland

Het goede voorbeeld

7 februari 2017

Op de vierde dag van de Atelierweek werd het tijd om goed naar ons zelf te kijken. Want één van de voorstellen in het perspectief Duurzame Energie is dat de provincie zelf het goede voorbeeld gaat geven. Dit kan door de gebouwen van de provincie energieneutraal te maken, duurzaam in te kopen, maar ook door onze wegen en grond in te zetten voor energieopwekking of opslag.

Een organisatie die al druk bezig is met zichzelf verduurzamen is Rijkswaterstaat (RWS). Zij bezitten veel grond, gebouwen, water en wegen. Dit willen ze inzetten om in 2030 volledig energieneutraal te zijn. Dit doen ze niet alleen door zelf windmolens of zonnepanelen neer te zetten, maar door samen te werken met andere partijen, zoals energie-coöperaties en burgerinitiatieven. Ivo Booijink en Rik Jonker houden zich hier dagelijks mee bezig. Booijink is verantwoordelijk voor alle gebouwen van RWS, terwijl Jonker zich bezig houdt met de mogelijkheden voor zonne-energie. De uitdaging voor de organisatie zit hem niet alleen in het verduurzamen van wat gebouwen en het gebruiken van hun grond of water om energie mee op te wekken. Er moet ook energie bespaard worden. Bijvoorbeeld door de verlichting langs de weg, die ook van RWS is, te vervangen door zuinige LED-lampen. Ze hebben ook nog een groot wagenpark dat verduurzaamd moet worden én zij zijn opdrachtgever van grote infraprojecten. Inmiddels is duurzaamheid één van de belangrijkste eisen bij dit soort projecten. Booijink gaf wel aan dat het even geduurd heeft voordat iedereen in de organisatie de neus dezelfde kant op had staan.  Maar nu is het besef in de haarvaten van de organisatie doorgedrongen. RWS ziet ook haar verantwoordelijkheid als het gaat om het stimuleren van CO2-loos transport. Zij leggen de infrastructuur aan en zijn verantwoordelijk voor de aanbesteding van de faciliteiten langs de weg. Hiermee zijn ze in staat om het netwerk van laadpalen en waterstofstations te vergroten, zodat gebruikers makkelijker overstappen op auto’s die niet op fossiele brandstof rijden.

Zuid-Holland

De N211 en de N470 zijn twee heel verschillende wegen in de provincie Zuid-Holland. De ene is kort en heeft bebouwing langs de weg. De andere is lang en heeft veel ruimte. De provincie Zuid-Holland heeft er voor gekozen om allebei de wegen te gebruiken als proefproject. Kees Bergen van Zuid-Holland gaf ons een kijkje achter de schermen. De pilots zijn nu gestart en bestaan uit 4 fases: een nulmeting, zodat je weet wat de effecten van de aanpassingen zijn. Een participatiefase, waarbij ze zoveel mogelijk partijen betrekken om innovatie de ruimte te geven. De bouwfase en de oplevering. Ze zijn nu in de aanbestedingsfase, waarbij het contact met alle betrokken partijen van groot belang is. Zo blijft het niet alleen maar een infrastructuurproject, maar gaat het veel breder. De projecten passen keurig in de eerder gesloten Green Deal, maar de provincie vindt dat nog niet genoeg. De ambitie moet hoger liggen dan de Green Deal. Dat kan door kansen te grijpen in plaats van risico’s proberen te mijden. Zo geef je ook vertrouwen aan andere partijen en creëer je een vliegwieleffect. Je merkt nu al dat het bij een heleboel partijen leeft.

Flevolandse cijfers

Maar welke mogelijkheden hebben wij zelf? Aan dakoppervlakte van onze gebouwen hebben we 1,7 hectare. Door middel van zonnepanelen kunnen we daar 3 megawatt aan stroom opwekken. Qua grond, bijvoorbeeld bij de wegen, heeft de provincie bijna 800 hectare. Veel grond is verpacht. Uiteindelijk hebben we 225 ha waar we zelf over gaan. Dat kunnen we inzetten om energie mee op te wekken. Maar voordat we dat willen doen, moeten er eerst duidelijke kaders komen voor zonne-energie in het buitengebied. Als we het goede voorbeeld willen geven, dan moeten anderen ons wel kunnen volgen.

De weg geeft…

De provincie is ook eigenaar van kilometers asfalt. Is dat asfalt ook te gebruiken om energie mee op te wekken? Joost de Wolff van DNV GL kwam vertellen over hun vinding: de Zonne-weg. Een systeem waarmee je de warmte van het asfalt gebruikt om water mee te verwarmen. Dit kan je in de grond opslaan om later te gebruiken, bijvoorbeeld om huizen mee te verwarmen of om het wegdek ijs- en sneeuwvrij te maken.

Dit systeem wordt nog niet op grote schaal toegepast omdat het systeem erom heen nog te duur is om te concurreren met gas. Daarnaast ook omdat wegbeheerders, zoals wij, niet de verantwoordelijkheid willen voor het hele systeem. We willen gewoon het asfalt zoals we dat gewend zijn. Je ziet vaak wel dat er ambitie is om het in projecten op te pakken, maar dan blijkt de praktijk toch iets te ingewikkeld.

Niet alleen techniek

Esther van Eijk van aannemersbedrijf Van Hattum en Blankevoort (VH&B) kijkt verder dan enkel naar techniek. Op haar initiatief wil VH&B in 2025 de meest duurzame civiele bouwer van Nederland zijn. Dat betekent geen bouwafval meer, energieneutrale projecten en oog voor de omgeving bij die projecten. Maar dat staat nu niet in de eisen van de meeste opdrachtgevers. De regels zijn nu zo dat je niet méér mag bieden dan er gevraagd wordt. Dus voor haar collega’s is er geen reden om te innoveren. Terwijl ze dat wel graag doet. Zo heeft ze bedacht dat haar bedrijf in de toekomst niets meer weggooit, maar dat alle grondstoffen optimaal gebruikt worden. Dat  betekent dat je zo bouwt, dat je het later ook weer uit elkaar kunt halen om te hergebruiken. Bij duurzaam bouwen hoort ook dat je denkt aan de natuurlijke omgeving en het sociale domein. Esther van Eijk gaf voorbeelden van hoe zij het bij haar bedrijf wil doen. Bijvoorbeeld door overgebleven bouwmaterialen te gebruiken voor meubels, die gemaakt worden door mensen met een beperking. Of door meer bomen te planten bij projecten om CO2 te compenseren. Haar oproep was dan ook: kijk bij het geven van het goede voorbeeld verder dan alleen de zonnepanelen en andere technieken. Laat de techniek los en laat de natuur haar werk doen.

Presentaties

Reageren zonder in te loggen? Schrijf je reactie, vul je naam en e-mailadres in en vink ‘Ik reageer liever als gast’ aan.